نحوه تولید عسل طبیعی توسط زنبور

صفرتاصد نحوه تولید عسل طبیعی توسط زنبور

هر خانواده کلنی شامل یک ملکه، چند صد زنبور نر و چندين هزار کارگر(ماده) است.

در ابتدا وظایف هر کدام از سه عضو در خانواده کلنی را بررسی می کنیم:

زنبورنر

زنبور نر از تخم بدون نطفه توليد میشود، جثه آن پهن تر و حجيم تر از زنبور کارگر است.زنبور نر فاقد نيش بوده و قادر به جمع آوری گرده و شهد نيست.در کار کندو نيز دخالتی ندارد و حتی در خوردن غذا بايد توسط کارگران به او کمک داده شود و چنانچه او را از کارگران جدا کنيم، به زودی از بين خواهد رفت. تنها وظيفه زنبور نر جفتگيری با ملکه های جوان است. با تمام شدن شهد در منطقه، کارگران آنها را از کندو رانده و بر اثر بی غذايی میميرند. اين علامت تمام شدن گلها و هشداری به زنبورداران است، تا در انتقال کندوهای خود به منطقه پرگل ديگری اقدام کنند.

زنبور کارگر

زنبورهای کارگر ازنظر جثه کوچکترين افراد کلنی را تشکيل میدهند. زنبور کارگر وظایف متعددی دارد که شامل موارد زیر است:

1. جمع آوری غذا
2. پرورش زنبورهای جوان
3. ساخت و تعمیر کندو
4. دفاع از کندو
5. نگهداری از دما و رطوبت
6. گرده افشانی گل ها

ملکه

کليه صفات يک کندو به ملکه آن بستگی دارد. ملکه ی خوب و بد وجود دارد. از ملکه خوب و کامل است که کندوی قویتری به وجود آمده وعسل بيشتری برداشت میشود.ملکه، مادر کلنی است. ارزش ملکه برای کندو در اين است که يک جمعيت کافی از زنبوران کارگر و تعداد کافی زنبور نر توليدکند تا وظايف کندو را انجام دهند. ملکه انتقال دهنده صفات اجداد خود و همچنين صفات نرهايی است که با آنها جفت گيری کرده است. لذا خصوصيات کندو مانند رنگ زنبوران، ميزان جمع آوری شهد و گرده، توليد موم و آرام بودن در داخل کندو، مقاومت درمقابل بيماری ها و زمستان گذرانی بستگی به ملکه آن دارد.

غده زیرآرواره ای

این غده همچنانکه از نامش پيداست، در زير آرواره ی زنبوران ديده میشود .ماده ای به وسيله اين غده ترشح میشود که با بوی مخصوصش باعث شناختن و تميز ملکه از ساير زنبورها میشود. همين بو در کندو پخش و باعث ايجاد نظم در داخل آن و همچنين عقيم ماندن تخمدان های کارگران میشود. هرگاه ملکه اين ماده را ترشح نکند يا ملکه به دليلی تلف شده يا سرانجام اگر عمدا آن را از کندو برداريد، پس از تقريبا نيم ساعت به علت تمام شدن بوی مزبور نظم داخلی جمعيت به کلی به هم خورده و زنبورها در نزديکی سوراخ پرواز ديوانه وار در جستجوی ملکه به اين سمت و آن سمت پرواز میکنند.

فرایند تولید عسل طبیعی در طی مراحل زیر توسط زنبور انجام می شود:

جمع آوری شهد

جمع‌آوری شهد توسط زنبورها به مراحل زیر انجام می‌شود:

• شناسایی منابع شهد:

زنبورها با استفاده از حس بویایی و بینایی خود، گل‌هایی که شهد دارند را شناسایی می‌کنند. زنبورهای کارگر معمولاً به دنبال گل‌های باز و پر از شهد می‌روند.

• استفاده از زبان :

زنبورها دارای یک زبان بلند و لوله‌ای شکل به نام “پرابوسیس” هستند که به آن‌ها اجازه می‌دهد شهد را از گل‌ها مکش کنند. زنبور زبان خود را درون گل قرار می‌دهد و شهد را به داخل بدن خود می‌کشد.

• ذخیره‌سازی در کیسه شهد:

شهد جمع‌آوری‌شده در یک کیسه مخصوص به نام کیسه شهد ذخیره می‌شود. این کیسه جدا از معده اصلی زنبور است و فقط برای ذخیره شهد استفاده می‌شود.

• بازگشت به کندو:

پس از پر شدن کیسه شهد، زنبور به کندو بازمی‌گردد. در این مرحله، ممکن است زنبور با استفاده از رقص زنبور، دیگر زنبورها را از مکان گل‌ها مطلع کند.

زنبورها از یک سیستم ارتباطی خاص به نام رقص زنبور برای اطلاع‌رسانی درباره مکان گل‌ها به دیگر زنبورها استفاده می‌کنند. این رقص به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود:

1.رقص دایره‌ای (Round Dance):

وقتی زنبوری نزدیک به کندو، گل‌های نزدیک را پیدا می‌کند، با رقص دایره‌ای به دیگر زنبورها اطلاع می‌دهد. این رقص نشان می‌دهد که غذا در نزدیکی است و زنبورها می‌توانند به راحتی به آنجا بروند.

2. رقص لرزشی (Waggle Dance):

اگر گل‌ها دورتر باشند، زنبور با رقص لرزشی مکان دقیق گل‌ها را مشخص می‌کند. در این رقص، زنبور مسیر و فاصله را با توجه به زاویه و مدت زمان لرزش نشان می‌دهد. زاویه رقص نسبت به نور خورشید نشان‌دهنده جهت گل‌ها و مدت زمان لرزش نشان‌دهنده فاصله است.

این دو نوع رقص به زنبورها کمک می‌کند تا به طور مؤثری اطلاعات دقیقی درباره منابع غذایی را به اشتراک بگذارند. جالب است بدانید زنبورها به غیر از گل‌ها از شیره درختان، عسلک، غذاهای پروتئینی، میوه‌ها و سبزیجات هم برای تامین نیاز های غذایی خود و بقای کلنی استفاده می کنند

تبدیل شهد به عسل:

پس از ورود به کندو، زنبور شهد را به زنبورهای دیگر منتقل می‌کند. این زنبورها شهد را با آنزیم‌های خاصی ترکیب کرده و آن را به عسل تبدیل می‌کنند.

همانطور که گفته شد زنبورهای کارگر با استفاده از زبان خود شهد را از گل‌ها جمع‌آوری می‌کنند. شهد حاوی مقدار زیادی آب (حدود 70-80 درصد) و قند است. در این مرحله، شهد ممکن است کمی غلیظ‌تر شود، زیرا زنبور برخی از آنزیم‌ها مانند دیاستاز  را به شهد اضافه می‌کند. دیاستاز باعث می‌شود که قندهای پیچیده موجود در شهد به قندهای ساده‌تر تبدیل شوند.

زنبورها برای کاهش آب شهد از دو روش دمیدن هوا و حرارت بدن استفاده می کنند که در روش دمیدن هوا زنبورها به طور مکرر بال می‌زنند تا هوای تازه را به داخل کندو وارد کنند. این عمل باعث تبخیر آب موجود در شهد می‌شود و در روش دوم نیز زنبورهای کارگر به طور جمعی حرارت تولید می‌کنند که به فرآیند تبخیر سرعت می‌بخشد.

سوال اینجاست که چرا باید آب موجود در شهد تبخیر شود؟ پروسه تبخیر آب در عسل نه تنها به غلیظ شدن شهد کمک می‌کند، بلکه به حفظ عسل در برابر فساد نیز می‌انجامد. این فرآیند نشان‌دهنده کارایی و همکاری زنبورها در تولید یکی از محبوب‌ترین و مغذی‌ترین محصولات طبیعی است.

نگهداری عسل در موم:

نگهداری عسل با موم توسط زنبورها یکی از شگفتی‌های طبیعت است که نشان‌دهندهٔ توانایی‌های بی‌نظیر این موجودات کوچک و کارآمد است. این فرآیند شامل مراحل دقیق و هماهنگی است که به زنبورها اجازه می‌دهد تا عسل را در سلول‌های شش‌ضلعی مومی ذخیره کنند. این روش نگهداری، به حفظ کیفیت و ارزش غذایی عسل کمک کرده و زنبورها را قادر می‌سازد تا در زمان‌های کمبود غذا به منابع خود دسترسی داشته باشند. در این متن به بررسی چگونگی این فرآیند و اهمیت آن در زندگی زنبورها خواهیم پرداخت.

• ساخت موم:

زنبورها موم را از غدد مخصوص خود تولید می‌کنند. این موم به شکل سلول‌های شش‌ضلعی ساخته می‌شود.

• پر کردن سلول‌ها:

پس از تبدیل شهد به عسل، زنبورها عسل را در این سلول‌های مومی پر می‌کنند.

• پوشش سلول‌ها:

پس از پر شدن سلول‌ها با عسل، زنبورها روی آن‌ها را با لایه‌ای از موم می‌پوشانند. این پوشش به حفظ عسل و جلوگیری از ورود رطوبت و آلودگی کمک می‌کند.